Пошук

Сябры Беларускага ПЭНа пра вырак Марыі Калеснікавай і Максіму Знаку


Фота: Віктар Талачко, Sputnik

У панядзелак 6 верасня ў судзе Мінскага раёна быў вынесены прысуд Марыі Калеснікавай і Максіму Знаку. Іх прызналі вінаватымі па трох артыкулах Крымінальнага кодэкса: змова з мэтай захопу ўлады, заклікі да дзеянняў, скіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы, стварэнне экстрэмісцкага фарміравання альбо кіраўніцтва ім.

Сябры Беларускага ПЭН-цэнтра рознымі спосабамі выказаліся з нагоды гэтага прысуду, мы сабралі некаторыя з іх, бо лічым важным зафіксаваць словы і пачуцці гэтага часу.

Уладзімір Някляеў:

«У крымінальнай справе Калеснікавай і Знака няма нічога крымінальнага і не можа быць, бо яны проста ўдзельнічалі ў выбарчай кампаніі згодна з Канстытуцыяй. Паколькі законы ў нас цяпер не дзейнічаюць, а дзейнічае права, так скажам, асабістага подпісу пад судовым вырашэннем, ніхто не чакаў, што будзе ўлічана, што людзі не парушалі законаў. І тым не менш тое, што сёння агучана ў судзе, мяне асабіста страшэнна ўразіла.

Гэта сведчыць толькі пра адно — пра пасылы на Захад пра гатоўнасць рэжыму да нейкіх перамоў, зменаў у сваёй палітыцы ў адносінах да грамадства. Насамрэч рэжым не збіраецца гэтага рабіць і ўсяляк дэманструе, што грамадства будзе пад прэсам катаванняў і здзекаў да той пары, пакуль не прызнаюць правату.

Тут узнікае палітычны тупік, з якога звычайнымі спосабамі, па-мойму, немагчыма выйсці. І што рабіць у такіх варунках — я ламаю галаву больш за год і не знаходжу адказу. Бо такой сітуацыі, якая склалася ў Беларусі, на маёй памяці не было і няма практыкі, як яе вырашыць».

Таццяна Заміроўская:

“Похищение времени, а еще кража языка и речи – жесткая и показательная перформативная практика белорусских властей, ритуально наказывающих весь народ. Судебный процесс был закрытый, финальную речь Максима Знака, которая длилась три часа, не слышал никто, кроме находящихся в зале представителей власти и адвокатов. Речь Маши тоже слышали только судьи и адвокаты. Важнейшие высказывания обоих оказались герметичными, прозвучав среди тех, кто вряд ли в них даже вслушался.

У Маши отнимают язык – в ответ она выдает перформансы, как профессиональный артист (которым она и является), в распоряжении которого есть не только речь: боевая красная помада, танцы за решеткой и сердечки руками, закованными в кандалы. Отец Колесниковой в интервью «Нашей Ниве» рассказал, что испытывал в том числе и радость (вероятно, ту самую фрустрирующую радость, которую отмечают в себе многие белорусы) – ведь он «увидел наших детей, и увидел их не в качестве преступников, а в качестве людей, которые ощущают себя свободными и невиноватыми… Я не заметил в них депрессии, угодничества».

В деле Колесниковой и Знака 41 том (адвокаты Марии и Максима дали подписки о неразглашении, поэтому содержание дела публике неизвестно). Как это все можно было написать за год? Сколько человек над этим работало? Титанический объем затраченных на это времени и сил никто не оценит – материалы дела читать не будут, в будущем их используют только однажды: для восстановления справедливости”.

Марыя Мартысевіч:

Марыі і Максіму
* * *
Я напішу шмат вершаў пра апошняе лета
І назаву іх усе “Інтымная стрыжка газону”,
І аднясу ў папулярнае выдавецтва,
Каб выдавецтва з такою назваю зарабіла;
Але насамрэч гэта будуць песні бунтоўнага гета
Для тых, хто на гэтым траўніку ля нас не ляжалі,
Пра немагчымасць кагосьці загнаць у зону,
Пра яблыкі з мёдам і шофар, пра вечныя з Сінаю скрыжалі,
Пра тое, якія мы моцныя, бо нас не забіла.

Андрэй Хадановіч:

Палітычнай зняволенай

Ёй, нецярплівай з юных год,

Так шмат цярпення далі страты, –
Аж чайка абарве палёт
Каля вязніцы, на дварэ,
Сядае да яе на краты
І смела ежу з рук бярэ.
Кранула шэрае крыло –
І так выразна праступае,
Што цьмяным некалі было:
Між палымяных змагароў
Вяла сляпых, сама сляпая,
З усімі падаючы ў роў?
Я помню, як наўскапыта
Між гор ляцела па-над страхам,
Уся – парыў і пекната,
Была крылатаю амаль,
Нібы народжаная птахам
Для гор і акіянскіх хваль:
Упершыню ўцячы з гнязда
Туды, дзе ўсё шырэй прастора
І ўсё люцей кіпіць вада;
Глядзець на штармавы прасцяг
І чуць, як б’ецца сэрца мора,

Пульсуючы ў яе грудзях.

Ўільям Батлер Ейтс. (Пераклад з ангельскай.)